Το αμερικάνικο όνειρο της τεχνητής νοημοσύνης μοιάζει πολύ με ψηφιακό κομμουνισμό

Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026

 

 Κάτω από τη συζήτηση περί ελευθερίας κρύβεται μια κεντρική μηχανή που απορροφά ιδιωτικά δεδομένα, ισοπεδώνει τη διαφωνία και αναδιανέμει τη νόηση με με κουπόνια.


Ο Ντόναλντ Τραμπ και σημαντικοί τεχνολογικοί ηγέτες από τις OpenAI, Anthropic, Nvidia, SpaceX, Meta και άλλες εταιρείες τεχνολογίας συγκεντρώθηκαν σε συνάντηση στον Λευκό Οίκο για να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με αυτό που ο Τραμπ περιέγραψε ως «σύνταγμα Τεχνητής Νοημοσύνης» για να διασφαλιστεί ότι τα πρωτοποριακά μοντέλα δεν θα δημιουργήσουν καταστροφικούς, ακούσιους κινδύνους.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης υπογράφηκε μια «ηθικά δεσμευτική» εθελοντική συμφωνία με σκοπό την «ασφάλεια της νίκης», όπως το έθεσε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Anthropic, Dario Amodei.

Πέρα από αυτό το σύμφωνο αυτορρύθμισης, η κυβέρνηση Τραμπ θα συστήσει επιπλέον ένα κυβερνητικό συμβούλιο για την επίβλεψη της ασφάλειας των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.

Μια άλλη μεγάλη αλλαγή που προέκυψε από τη συνάντηση δεν αποτελεί έκπληξη, δεδομένης της προτίμησης του Τραμπ για την ονομασία ονομάτων. Από τώρα και στο εξής, τα εκτελεστικά υπουργεία και οι υπηρεσίες «θα χρησιμοποιούν τον όρο «Υπερ-Νοημοσύνη» ή SI» αντί για «Τεχνητή Νοημοσύνη» στην επίσημη αλληλογραφία, τις εκθέσεις και τα έγγραφα πολιτικής εντός της εκτελεστικής εξουσίας.

Η λογική του Τραμπ είναι ότι η λέξη «τεχνητή» κάνει την τεχνολογία να ακούγεται «ψεύτικη».  Έτσι, αυτό το νέο εκτελεστικό διάταγμα του Λευκού Οίκου επιδιώκει να εφαρμόσει την αλλαγή, δηλώνοντας ότι το όνομα «Υπερ-Νοημοσύνη» αποτυπώνει καταλληλότερα την υπόσχεση, τις δυνατότητες και τις ταχέως αναπτυσσόμενες δυνατότητες αυτών των τεχνολογιών.

Όλα αυτά σηματοδοτούν ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει ενεργά να απομακρυνθεί από την τρέχουσα δημόσια αφήγηση περί καταστροφής γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη, στοχεύοντας αντ' αυτού να εστιάσει την προσοχή του κοινού στα θετικά αποτελέσματα της ανάπτυξής της.

Έτσι, με αυτό το νέο όνομα, μπορούμε επιτέλους να ανασάσουμε με ανακούφιση και να αφήσουμε στην άκρη όλα αυτά τα φαντάσματα του κακού, ψεύτικους πράκτορες πληροφοριών που δραπετεύουν από τα sandbox τους για να χακάρουν ποιος ξέρει τι. Η επικείμενη αποκάλυψη της τεχνητής νοημοσύνης πήρε αναβολή, και μπορούμε με χαρά να προετοιμαστούμε για την αυγή μιας παραδεισένιας χρυσής εποχής που εγκαινιάζεται από αυτή τη νέα, πραγματική Υπερνοημοσύνη. Σωστά; Λοιπόν…

Σε γενικές γραμμές, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί σχετικά με το ποιοι πραγματικοί κανονισμοί ασφαλείας θα προκύψουν στην πραγματικότητα από τη συμφωνία, δεδομένου ότι τα στελέχη που την υπογράφουν είναι πιθανό να είναι αυτά που θα ορίσουν τον όρο «ασφάλεια». Έτσι, τουλάχιστον από αυτή την άποψη, η συνάντηση είναι σε μεγάλο βαθμό συμβολική.

Στοχεύει κυρίως στην καταπράυνση της δημόσιας έντασης γύρω από τις αποκαλυπτικές αφηγήσεις περί Τεχνητής Νοημοσύνης και την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τα κέντρα δεδομένων, ακριβώς αυτό που θα περίμενε κανείς από μια κυβέρνηση της οποίας η εκστρατεία του 2024 χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τεχνολογικές ελίτ όπως ο Έλον Μασκ, ο Γκρεγκ Μπρόκμαν και άλλοι που είναι πρόθυμοι να προωθήσουν τις δικές τους εταιρικές ατζέντες.

Αλλά αν προσπεράσουμε τα σενάρια του τέλους του κόσμου που η κυβέρνηση και αυτοί οι δισεκατομμυριούχοι προσπαθούν να μετριάσουν, υπάρχει ένα κρίσιμο νήμα που μένει εκτός συζήτησης, το οποίο είναι η εγγενώς συλλογική φύση της Υπερ-Νοημοσύνης που διαμορφώνει αυτή τη μελλοντική «Χρυσή Εποχή της Αμερικής».

Από τον καθένα ανάλογα με τις δυνατότητές του

Από την αρχή της θητείας του, ο Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα υποστηρίζουν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως μια ατομικιστική επιχείρηση, την οποία παρουσιάζουν ως εργαλείο για την ενίσχυση των προσωπικών πνευματικών ικανοτήτων και την ενίσχυση του ακατέργαστου αμερικανικού ατομικισμού σε ένα νέο τεχνολογικό σύνορο. Αυτό σίγουρα έχει μια ευχάριστη αμερικανική χροιά, ειδικά αν το καμπανάκι που χτυπάει είναι Ρεπουμπλικανικό.

Ωστόσο, ούτε καν οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας που χρηματοδοτούν το κόμμα δεν το βλέπουν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα είναι ο Peter Thiel, επιχειρηματίας κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών και συνιδρυτής της Palantir, ο οποίος έχει κάνει παραλληλισμούς μεταξύ της Τεχνητής Νοημοσύνης και του κολεκτιβισμού. Ο Thiel είχε υποστηρίξει προηγουμένως ότι, σε αντίθεση με την κρυπτογράφηση, η οποία πιστεύει ότι προωθεί τον φιλελευθερισμό, η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι, στον πυρήνα της, κομμουνιστική.

Αν εξετάσουμε προσεκτικά τι είδους μελλοντική τεχνητή νοημοσύνη έχει να προσφέρει, ο ισχυρισμός του Thiel δεν φαίνεται πλέον τόσο τραβηγμένος. Υπάρχει πράγματι μια βαθιά, δομική ομοιότητα μεταξύ της ανάπτυξης των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης και των βασικών μαρξιστικών ιδανικών.

Καταρχάς, η δημιουργία ενός ισχυρού μοντέλου Τεχνητής Νοημοσύνης απαιτεί μαζική συγκέντρωση, κάτι με το οποίο ο Thiel προφανώς έχει το μεγαλύτερο πρόβλημα ως φιλελεύθερος. Η ανάπτυξη πιο ισχυρών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης απαιτεί τη συλλογή δισεκατομμυρίων gigabytes δεδομένων σε τεράστια κέντρα δεδομένων, τα οποία ελέγχονται μόνο από μια χούφτα εταιρικών οντοτήτων με το απαραίτητο κεφάλαιο και υπολογιστική ισχύ.

Αυτό σημαίνει ότι η ιδιωτική σας πνευματική ιδιοκτησία ουσιαστικά πετιέται έξω από το παράθυρο. Οριστικά. Ό,τι γράφετε στο διαδίκτυο, δημοσιεύετε στο YouTube ή ακόμα και τα βιβλία που δημοσιεύσατε πολύ πριν από την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, όλα αυτά μετατρέπονται σε τροφή για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τροφοδοτώντας συνεχώς με τεμάχια ένα κέντρο δεδομένων για την εκπαίδευση ενός μοντέλου, το οποίο με τη σειρά του αναδιανέμει τα αποτελέσματα της εργασίας σας σε όποιον χρησιμοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη.

Αυτό εγγενώς χτίζει ένα κεντρικό σύστημα αναδιανομής πληροφοριών από πάνω προς τα κάτω, το οποίο θυμίζει τον τρόπο λειτουργίας ενός κολεκτιβιστικού κράτους.

Στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του

Οι ηγέτες της Silicon Valley χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης για να προωθήσουν βαριά σοσιαλιστικά οικονομικά πλαίσια ως μέρος της στρατηγικής δημόσιων σχέσεών τους. Επειδή τα προηγμένα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης αυτοματοποιούν εκατομμύρια ανθρώπινες θέσεις εργασίας, οι ηγέτες της τεχνολογίας πιστεύουν ότι πρέπει να κατευνάσουν το κοινό διαφημίζοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη ως ένα δομικό δίχτυ ασφαλείας για να διατηρήσουν την κοινωνία σταθερή όταν η ανθρώπινη εργασία δεν είναι πλέον οικονομικά βιώσιμη.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Open AI, Σαμ Άλτμαν, για παράδειγμα, υποστήριξε το καθολικό βασικό εισόδημα, μια κλασική σοσιαλιστική οικονομική έννοια. Αν αυτό ακούγεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, ε, είναι επειδή είναι. Ακόμα και αν ο Άλτμαν τελικά απέσυρε την ιδέα, αντικαθιστώντας την με μια έννοια που αποκαλεί «καθολικό βασικό υπολογισμό».

Συγκρίνοντας την τεχνητή νοημοσύνη με δημόσιες υπηρεσίες όπως το νερό ή το ρεύμα, ο Άλτμαν υποστηρίζει ότι κάθε άνθρωπος θα πρέπει να λαμβάνει ένα ίσο, βασικό κομμάτι της παραγωγής ενός κεντρικού υπερυπολογιστή με τη μορφή κουπονιών AI, τα οποία θα μπορεί να χρησιμοποιήσει, να ανταλλάξει ή να πουλήσει.

Μια αξιοσημείωτα παρόμοια φιλοσοφία στηρίζει το δημόσιο μανιφέστο του Διευθύνοντος Συμβούλου της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, με τίτλο «το μέλλον είναι για όλους», στο οποίο υποστηρίζει ότι η υπολογιστική ισχύς και τα προηγμένα μοντέλα δεδομένων θα πρέπει να κατανέμονται ισότιμα ​​ώστε η ισχύς να επιστρέφει στους ανθρώπους.

Με μαρξιστικούς όρους, αυτοί οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας ουσιαστικά υποστηρίζουν την αναδιανομή των μέσων παραγωγής στις μάζες, προωθώντας την ιδέα της συλλογικής ιδιοκτησίας έναντι των προσωπικών δεδομένων που σας κατάσχεσαν. Η ρητορική της «ενδυνάμωσης όλων» σίγουρα ακούγεται ωραία όταν διαβάζετε τα ουτοπικά οράματα του Άλτμαν και του Ζούκερμπεργκ και δεν σας επιτρέπει εύκολα να σκεφτείτε πώς αυτοί οι ίδιοι άρχοντες της τεχνολογίας απέκτησαν τα δεδομένα σας εξαρχής, κλέβοντας την πνευματική σας ιδιοκτησία.

Πνευματικός κομμουνισμός

Τον 20ό αιώνα, οι Σοβιετικοί ιδεολόγοι αφιέρωσαν δεκαετίες προσπαθώντας να κατασκευάσουν αυτό που ονόμασαν «Νέο Σοβιετικό Άνθρωπο». Αυτό ήταν ένα θεωρητικό ιδανικό ενός ομοιόμορφου, ανιδιοτελούς πολίτη που θα διέλυε πλήρως τις ατομικές του επιθυμίες, πεποιθήσεις και ταυτότητα σε μια συλλογική οντότητα που αγωνίζεται για το κοινό καλό.

Αυτό το πείραμα έγινε μια σημαντική ανησυχία για δυστοπικούς συγγραφείς όπως ο Τζορτζ Όργουελ, ο οποίος είδε ένα από τα ελαττώματα του κολεκτιβισμού στο να κάνει όλους ίδιους, και είναι η ίδια ακριβώς έννοια που επικρίνεται ενεργά από τους Ρεπουμπλικάνους σήμερα ως μια ολοκληρωτική εκδήλωση του κομμουνισμού.

Ωστόσο, αυτή η ολοκληρωτική ισότητα σκέψης είναι ένα εγγενές χαρακτηριστικό σχεδιασμού των λειτουργικών συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιούμε καθημερινά.

Σε μια συνέντευξη με τον δημοσιογράφο Tucker Carlson, ο Sam Altman παραδέχτηκε ρητά ότι εκπαιδεύουν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης τους «ώστε να είναι σαν το συλλογικό σύνολο όλης της ανθρωπότητας». Αυτό σημαίνει ότι αντί να ενισχύουν τις μοναδικές ανθρώπινες προοπτικές ή να προστατεύουν την ατομική σκέψη, ο βασικός στόχος της καθοδήγησης της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης φαίνεται να είναι η κατασκευή μιας μηχανής που αντιπροσωπεύει τον μαθηματικό μέσο όρο όλων ταυτόχρονα - όχι να τονίζει τον ατομικισμό, αλλά να τον διαβρώνει.

Επιπλέον, τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) εκ κατασκευής ευνοούν πάντα την αυστηρή ουδετερότητα και τις εξαιρετικά ισορροπημένες απαντήσεις. Διδάσκονται να αποφεύγουν να λαμβάνουν ισχυρές, πολωτικές ιδεολογικές θέσεις, κάτι που μπορεί να έχετε παρατηρήσει κάθε φορά που ένα chatbot ΤΝ απαντά σε μια αμφιλεγόμενη ερώτηση. Αυτό επιβάλλει αυτόματα ένα πλαίσιο αμοιβαίας κατανόησης και ευγενικού συμβιβασμού, γεγονός που καθιστά την απάντηση στερούμενη ατομικότητας ή οποιουδήποτε προσωπικού πλεονεκτήματος.

Επιφανειακά, αυτός ο σχεδιασμός φαίνεται πολύ χρήσιμος και θετικός. Μπορεί να εκτονώσει τοξικές πολιτικές διαφωνίες και να αποπολιτικοποιήσει έντονες πολιτισμικές συγκρούσεις, προετοιμάζοντας τους χρήστες να εξετάζουν και τις δύο πλευρές ενός ζητήματος, οδηγώντας σε μια «Πιο Τέλεια Ένωση», όπως θα την αποκαλούσε ο Μπαράκ Ομπάμα.

Ωστόσο, αυτή η αναγκαστική ουδετερότητα και συμμόρφωση έχει μια επικίνδυνη σκοτεινή πλευρά. Ωθώντας συνεχώς τους χρήστες προς μια ασφαλή, μαζικά αποδεκτή μέση λύση, η Τεχνητή Νοημοσύνη επανασυνδέει αργά τα ατομικά σας πρότυπα συλλογισμού και σας αναγκάζει να υιοθετήσετε ένα ασφαλέστερο, συλλογικό πνευματικό πλαίσιο και μια κοινή ηθική που μοιράζεται η πλειοψηφία - ουσιαστικά μετατρέποντάς σας σε ένα Κουρδιστό Πορτοκάλι.

Αν κάποιος βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη για να γράφει, να σκέφτεται και να λαμβάνει αποφάσεις, κάτι που είναι απίστευτα βολικό και δελεαστικό στη σύγχρονη, γρήγορη κοινωνία, η μοναδική κοσμοθεωρία και η ιδεολογική του θέση σταδιακά λοβοτομούνται. Με την πάροδο του χρόνου, δημιουργείται ένα συνθετικό συλλογικό ασυνείδητο όπου η ατομική διαφωνία καταργείται σταδιακά υπέρ μιας ομαδικής συναίνεσης ή, μάλλον, μιας ομαδικής συναίνεσης που εγκρίνεται από τον Υπερευφυή Ισοσταθμιστή που είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Το παράδοξο της Ρεπουμπλικανικής Τεχνητής Νοημοσύνης

Όλα αυτά δημιουργούν ένα παράδοξο για τον Ντόναλντ Τραμπ και τη συντηρητική του βάση. Η αντικομμουνιστική ρητορική, οι προειδοποιήσεις για μια «σοσιαλιστική κατάληψη της εξουσίας» και η υπεράσπιση του αμερικανικού ατομικισμού είναι τα απολύτως βασικά στοιχεία των πολιτικών ομιλιών του Τραμπ.

Ωστόσο, απαιτώντας την ταχεία επιτάχυνση της εγχώριας βιομηχανίας Τεχνητής Νοημοσύνης, ο Τραμπ υποστηρίζει την ίδια τεχνολογία που έχει σχεδιαστεί σκόπιμα ή ακούσια για να διαλύσει την ατομική ταυτότητα σε μια τεράστια συλλογική δεξαμενή, να απογυμνώσει τους πολίτες από την ιδιοκτησία προσωπικών δεδομένων και να συγκεντρώσει την τεχνολογική εξουσία. Και οι Ρεπουμπλικάνοι, εν γνώσει τους ή εν αγνοία τους, κατασκευάζουν ενεργά την υποδομή για το απόλυτο συλλογικό σύστημα, ενώ παράλληλα κηρύττουν τις αρετές της ελεύθερης αγοράς.

Έτσι, ενώ τα μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος συνεχίζουν να κατασκευάζουν ένα νέο Κόκκινο Τρόμο για να συσπειρώσουν τους ψηφοφόρους στους πολιτιστικούς πολέμους, ταυτόχρονα επιδοτούν ένα τεχνολογικό πλαίσιο, το οποίο, μετά από πιο προσεκτική εξέταση, μοιάζει πολύ με μια καρικατούρα σχολικού βιβλίου κάποιου δυστοπικού ολοκληρωτικού κολεκτιβισμού που διευθύνεται από ένα κόμμα τεχνολογικών ηγετών.

Και παρόλο που ο Τραμπ λέει ότι «η Αμερική δεν θα γίνει ποτέ κομμουνιστική»,  ακόμη και μερικοί από τους δισεκατομμυριούχους δωρητές του δεν φαίνεται να το πιστεύουν.




Από τον  Pavel Sirvatko , Βοηθό Ερευνητή στο Ινστιτούτο Georgy Arbatov για τις Σπουδές των ΗΠΑ και του Καναδά, Ρωσική Ακαδημία Επιστημών.
Ρωσία Σήμερα.

ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ