Το 1/3 των Ελλήνων ζουν με λιγότερα από 470 ευρώ μηνιαίως, ενώ 1 στα 5 παιδιά ζει επίσης κάτω από τα όρια της φτώχειας. Μιλάμε πλέον -και επισήμως;- για την κοινωνία των 2/3! Ούτε αυτοί όμως αισθάνονται ασφαλείς, αφού το 60% δηλώνουν ότι ζουν με το φόβο ότι μία ημέρα μπορούν να ξυπνήσουν φτωχοί, «εφιάλτης» που συνδέεται άμεσα με το ότι το 50% πιστεύει ότι φτωχός μπορεί κανείς να «καταντήσει» από κάποιο τυχαίο γεγονός, πχ αρρώστια, απόλυση σε προχωρημένη ηλικία. Όπως αποδεικνύεται, το πρόσωπο του κοινωνικού κράτους, παρά τις επανειλημμένες «πλαστικές επεμβάσεις» εξακολουθεί να φαίνεται «χλωμό» στον πολίτη, αδύναμο να του προσφέρει ασφάλεια.
Τα στοιχεία αυτά της Κάπα Research, ήρθαν να προστεθούν στις απόψεις που υιοθετούνται από όλο και περισσότερους, περί αφανισμού της μεσαίας τάξης αφ' ενός και εφ' ετέρου περί δημιουργίας γενεών, με σημαιοφόρους στην ιδιόμορφη αυτή «παρέλαση» τους σημερινούς 30ντάρηδες, που -σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στην Ελλάδα από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου- δεν περιμένουν η ζωή τους να είναι καλύτερη από αυτή των γονιών τους.
Πολλοί μάλιστα, προεξοφλούν ότι θα είναι χειρότερη, αφού η απόκτηση σπιτιού, η δημιουργία «κομποδέματος» για μια δύσκολη ώρα και πολλά ακόμη αυτονόητα για τις παλαιότερες γενιές, αποτελούν για αυτούς «όνειρα θερινής νυκτός». Το μόνο για το οποίο μπορούν να είναι «περήφανοι» είναι ότι η «γενιά των 700 ευρώ», αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης για τους σύγχρονους κοινωνιολόγους και οικονομολόγους. Όλοι αναρωτιούνται πώς τα καταφέρνουν!
Για την επίλυση της -ομολογουμένως δύσκολης- εξίσωσης δίνεται ως δεδομένο ότι ο δανεισμός των νοικοκυριών ανήλθε στα 89,3 δισ. ευρώ εκ των οποίων τα 37,3 δισ. αφορούν καταναλωτικά και πιστωτικές κάρτες. Ακόμη, αναφέρεται ότι τα τελευταία πέντε χρόνια οι αυτόχειρες, που βρίσκονται στην ηλικιακή κλίμακα 25-45 αποτελούν κάθε χρόνο το 38-40% του συνόλου των αυτοκτονιών. Η αυτοκτονία είναι παγκοσμίως η τρίτη αιτία θανάτου στις ηλικίες από 15 έως 34 χρόνων, αλλά η πλειοψηφία τους αφορά ενηλίκους, προσθέτει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Κυνική απαισιοδοξία και καταστροφολογία; Πιθανώς, αλλά φαίνεται να αποτελεί ελληνική «επιδημία» αυτός ο τρόπος σκέψης, αφού το 68,4% θεωρούν ότι η ψαλίδα μεταξύ πλούσιων και φτωχών θα ανοίξει κι άλλο στο μέλλον.
Εκτός του 1/3 των απόλυτα φτωχών, αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των σχετικά φτωχών, εξηγούν οι ειδικοί. Γιατί μπορεί ένα εισόδημα άνω των 470 ευρώ να απορρίπτει κάποιον από τη «λίστα φτωχών», δε του εξασφαλίζει όμως τα απαραίτητα για την κάλυψη των -βασικών- αναγκών.
Η διεύρυνση της φτώχειας -σχετικής και απόλυτης- καταφέρει γερά χτυπήματα στα θεμέλια της κοινωνικής συνοχής, προειδοποιούν οι ειδικοί για κοινωνικά θέματα των κομμάτων της αντιπολίτευσης, συνδικάτων και επιστημονικών φορέων. Μιλούν για «τέλος εποχής», δημιουργία «ιδιόμορφου τρίτου κόσμου» και «νέας τάξης νεόπτωχων».
Ομοφώνως υποστηρίζουν ότι αν η κατάσταση δεν αλλάξει, οι κοινωνικές συγκρούσεις θα είναι αναπόφευκτες και ότι τα μέτρα της κυβέρνησης για την καταπολέμηση της φτώχειας κινούνται στη λογική της «φιλανθρωπίας» και σε καμία περίπτωση δεν συνιστούν αποτελεσματική αντιμετώπιση. Επιδόματα εξευτελιστικά, που απλώς διαχειρίζονται την εξαθλίωση, χαρακτηρίστηκαν από κάποιους.
Τέλος, προτείνουν λύσεις που πρέπει να εφαρμοστούν προτού η κοινωνική ειρήνη αποτελέσει παρελθόν.
Αργυρώ Π. Τσατσούλη
Σοκάρουν τα στοιχεία της UNICEF για την παιδική φτώχεια στην Ελλάδα, καθώς υπολογίζεται ότι 424.000 παιδιά ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της UNICEF, το 2014 η παιδική φτώχεια ανήλθε στο25,3%, ποσοστό αυξημένο κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2010 (22,3%).
Η έρευνα αποτυπώνει επίσης το μεγάλο ποσοστό των οικογενειών που εμφανίζουνσοβαρή υλική αποστέρηση, δηλαδή έχουν αντικειμενική αδυναμία να πληρώσουν τουλάχιστον τέσσερα από εννιά αγαθά και υπηρεσίες (ενοίκιο, ηλεκτρικό ρεύμα, νερό, θέρμανση, κρέας, διακοπές, τηλεόραση, αυτοκίνητο, τηλέφωνο). Το επίπεδο σοβαρής υλικής αποστέρησης ανήλθε το 2015 στις οικογένειες με παιδιά στο 26,8%. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται δραματικά στις μονογονεϊκές οικογένειες (36,6%) και στις πολύτεκνες οικογένειες (31,3%).
Επίσης, από το 2010, οπότε γίνεται έντονη η κρίση στην Ελλάδα, οι οικογένειες με παιδιά έχουν προχωρήσει σε δραματική μείωση των καταναλωτικών δαπανών τους. Ενδεικτικά για μια οικογένεια με δύο παιδιά η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη ανερχόταν το 2014 σε 1.551 ευρώ, ενώ το 2008 το αντίστοιχο ποσό ήταν 2.832 ευρώ.
Έπειτα από ανάλυση των δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat της περιόδου 1995-2015 αναδεικνύεται εξάλλου η δραματική επιδείνωση του επιπέδου διαβίωσης των παιδιών στην Ελλάδα, καθώς η παιδική φτώχεια αυξήθηκε κατά 6,3%, κάτι που σημαίνει ότι 122.340 περισσότερα παιδιά βρέθηκαν αντιμέτωπα με τον κίνδυνο της φτώχειας.
Η διαχρονική ανάλυση της φτώχειας με βάση τις ηλικιακές ομάδες δείχνει επιπλέον ότι η φτώχεια των παιδιών έχει αυξηθεί περισσότερο από ότι η φτώχεια των ενηλίκων από το 1995 μέχρι σήμερα (6.3% έναντι 4,6% αντίστοιχα).
Την έρευνα εκπόνησε επιστημονική ομάδα με επικεφαλής τον Στέφανο Παπαναστασίου, διδάσκοντα του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
«Η έκθεση αφορά στα παιδιά της οικονομικής κρίσης, τα οποία αποτελούν τα σιωπηλά θύματα των μέτρων λιτότητας που επιβάλλονται στη χώρα μας», επισήμανε σε σχετική συνέντευξη τύπου η πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής της UNICEF, Σοφία Τζιτζίκου. «Υπάρχει και μια άλλη ομάδα παιδιών, τα προσφυγόπουλα», πρόσθεσε η ίδια, «τα οποία ξεπερνούν το 50% των προσφύγων που έχουν εγκλωβιστεί στη χώρα μας και αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα επιβίωσης».
«Οι αλλεπάλληλες οικονομικές κρίσεις, οι πόλεμοι και τα πολλαπλά προβλήματα οδηγούν στη φτώχεια. Δεν μπορούμε να καταπολεμήσουμε τη φτώχεια χωρίς να καταπολεμήσουμε τις αιτίες της», υπογράμμισε η αναπληρώτρια υπουργός Εργασίας,Ράνια Αντωνοπούλου. «Η οικονομική κρίση μας έχει οδηγήσει να κάνουμε διαχωρισμό ανάμεσα στην οικονομική πολιτική και την κοινωνική πολιτική. Δεν μπορούμε όμως να ασκούμε πολιτικές που να περικόπτουν τις δαπάνες στην υγεία και την παιδεία και να ερχόμαστε με την κοινωνική πολιτική να καλύψουμε τα κενά που δημιουργούνται. Οι δύο αυτές πολιτικές είναι αλληλένδετες», συμπλήρωσε.
Εξάλλου, σε ανάλυση του θεσμικού πλαισίου για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού που επιχειρείται στην έκθεση, διαπιστώνεται ότι στην Ελλάδα σε συνταγματικό και νομοθετικό επίπεδο υπάρχει ένα πλέγμα διατάξεων που διασφαλίζει την επαρκή προστασία. «Εκεί που υπάρχει πρόβλημα είναι στην εφαρμογή των νόμων προστασίας», εξήγησε η νομικός, Μαριάνθη Νταφούλη.
Όσον αφορά στο προσφυγικό, η ίδια υπογράμμισε ότι παρατηρείται η εφαρμογή της μετατόπισης των διαδικασιών ασύλου εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα από την επιστροφή σε χώρες προέλευσης, την παροχή οικονομικής και υλικοτεχνικής βοήθειας σε τρίτες χώρες διέλευσης και τη δημιουργία κέντρων εξέτασης αιτημάτων ασύλου εκτός της ΕΕ.
Η ετήσια έκθεση της UNICEF «Η κατάσταση των παιδιών στην Ελλάδα 2016- Παιδιά σε κίνδυνο» συμπεριλαμβάνει τέλος προτάσεις πολιτικής για τη βελτίωση της κατάστασης των παιδιών στη χώρα, όπως την υλοποίηση μιας δημόσιας κοινωνικής επένδυσης με καθολικές κοινωνικές παροχές και υπηρεσίες, την υιοθέτηση πολιτικών που εστιάζουν σε παροχές σε χρήμα και είδος με βάση την αρχή της καθολικότητας, την υποστήριξη των ευάλωτων οικογενειών με παιδιά, την προώθηση της ισότητας ευκαιριών ανάμεσα στα φύλα στην αγορά εργασίας, την έμφαση στις γονεϊκές άδειες από την εργασία και για τους δύο γονείς, την ανάπτυξη δημόσιων δομών προσχολικής φροντίδας και την ίδρυση ενός φορέα που θα συντονίζει την εφαρμογή των πολιτικών και των προγραμμάτων παιδικής προστασίας. Επίσης, επισημαίνεται ότι χρειάζεται να υιοθετηθεί ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμους στόχους.
